شام و حكمرانان اموى آشنايى با سرزمين شام از جنبه‌هاى جغرافيايى ، طبيعى ، اجتماعى و تاريخى و نيز شناخت حكمرانهايش در اين دوره - يعنى بنى اميه - و ماهيت حكومت آنان و ريشه‌هاى ارتباطشان با اين سرزمين و به ويژه حاكم وقت آن ، يزيد بن معاويه ، به ما افقهايى نوين و ديدى روشن مىبخشد و از اين طريق مىتوانيم به شناخت ريشه‌هاى آنچه در مطالعه اين مقطع تاريخى با آن روبرو مىشويم ، دست يابيم . از اين رو شايسته است پيش از پيگيرى مسير كاروان پاك حسينى ، در اين توقفگاه يعنى شام درنگى داشته باشيم . تعريف شام شام ، نامى است كه همه سرزمين‌هاى واقع در سوريه ، لبنان و فلسطين كنونى را در بر مىگيرد . واژه‌شناسان و جغرافى دانان درباره علّت نامگذارى شام ، ديدگاه‌هاى گوناگونى دارند . از جمله گفته‌اند : چون سام بن نوح - كه در زبان سريانى نام او شام است - در آنجا فرود آمد ، به اين نام خوانده شد . و گفته‌اند : چون زمينش داراى رنگ‌هاى گوناگون سرخ ، سياه و سفيد است ، از اين رو آنجا را شام خوانده‌اند ، همانطور كه خال موجود در بدن انسان را نيز شام مىگويند . و نيز گفته‌اند : چون اين سرزمين در شمال كعبه واقع است آن را شام خوانده‌اند ؛ و شام به معناى شمال است . « 1 »

--> ( 1 ) . خطط الشام ، ج 1 ، ص 7 .